Wstęp
Frédéric-Armand de Schomberg, urodzony w grudniu 1615 roku w Heidelbergu, był jednym z najbardziej znanych marszałków Francji i angielskich generałów swoich czasów. Jego życie i kariera wojskowa są doskonałym przykładem skomplikowanej historii Europy XVII wieku, naznaczonej wojnami, politycznymi zawirowaniami oraz osobistymi tragediami. Schomberg, będący protestantem w czasach prześladowań hugenotów, przeszedł przez różne etapy kariery wojskowej, służąc zarówno w armiach francuskiej, holenderskiej, jak i angielskiej. W artykule tym przyjrzymy się jego początkowym latom, osiągnięciom wojskowym oraz późniejszym wygnaniu z Francji.
Początki życia Frédérica-Armanda de Schomberga
Frédéric-Armand de Schomberg pochodził ze starej rodziny szlacheckiej z Palatynatu. Jego ojciec, Hans von Schönberg, był w służbie elektora Palatynatu Fryderyka V. Niestety, Frédéric stracił matkę i ojca w bardzo młodym wieku, co wpłynęło na jego dalsze losy. Wychowywał się pod opieką różnych przyjaciół rodziny oraz samego elektora, co pomogło mu zdobyć wykształcenie oraz umiejętności niezbędne do rozwoju kariery wojskowej. Już od najmłodszych lat przejawiał talent do strategii wojskowej i dowodzenia.
Swoją karierę wojskową rozpoczął pod dowództwem Fryderyka Henryka Orańskiego, a następnie przeszedł do armii szwedzkiej w 1634 roku. Rok później zdecydował się na służbę w armii francuskiej, co okazało się kluczowym krokiem w jego życiu. Jego rodzina oraz ród Schönbergów szybko zdobyli wysoką pozycję wśród francuskiej arystokracji, co umożliwiło Frédéricowi rozwinięcie kariery wojskowej.
Kariera wojskowa i osiągnięcia
Po krótkim czasie spędzonym w rodzinnym majątku w Geisenheim nad Renem, Schomberg powrócił do służby wojskowej w 1639 roku, tym razem w armii holenderskiej. Jego umiejętności szybko zostały dostrzegane i doceniane przez dowództwo. W 1650 roku powrócił do armii francuskiej jako generał (maréchal de camp), gdzie miał okazję współpracować z takimi dowódcami jak Turenne podczas kampanii przeciwko Ludwikowi II de Bourbon, księciu Condé.
Jednym z najważniejszych momentów jego kariery była bitwa na Diunach, która miała miejsce 14 czerwca 1658 roku. To zwycięstwo zakończyło wojnę francusko-hiszpańską traktatem pirenejskim i przyniosło Schombergowi uznanie oraz awans na generała lejtnanta w 1665 roku. Jego szybki awans był wynikiem bliskich relacji z księciem d’Halluin oraz uznania za jego zdolności dowódcze.
Schomberg w Portugalii
Po zawarciu pokoju pirenejskiego w 1659 roku Hiszpania zagroziła niepodległości Portugalii, co skłoniło Ludwika XIV do wysłania Schomberga do Lizbony jako doradcy wojskowego. Mimo trudnych warunków, Schomberg odniósł znaczące zwycięstwo w bitwie pod Montes Claros 17 czerwca 1665 roku przeciwko hiszpańskiej armii dowodzonej przez księcia Parmy. W uznaniu za swoje zasługi król Portugalii Alfons VI nadał mu tytuł hrabiego Mertola oraz roczną pensję w wysokości 5000 franków.
Jednak mimo sukcesów militarnych Schomberg musiał zmierzyć się z trudnościami wynikającymi z niesubordynacji portugalskich oficerów oraz brakiem współpracy ze strony lokalnych władz. Po zakończeniu misji w Portugalii powrócił do Francji jako naturalizowany obywatel i kupił posiadłość Coubert koło Paryża.
Marszałek Francji i wygnanie
W 1673 roku Schomberg został zaproszony przez króla Anglii Karola II do objęcia dowództwa nad armią angielską. Odrzucił jednak tę propozycję z powodów sentymentalnych, decydując się pozostać we Francji. Po powrocie do armii francuskiej powierzono mu operacje wojskowe w Katalonii; niestety nie odniósł większych sukcesów z powodu niskiego morale i nieposłuszeństwa swoich podkomendnych. Jednakże udało mu się odzyskać Bellegarde w 1675 roku, co przyniosło mu tytuł marszałka Francji — był to wynik śmierci słynnego de Turenne’a.
Niestety dla Schomberga nastały trudne czasy dla hugenotów we Francji; jego zasługi nie miały znaczenia wobec faktu bycia protestantem. Odwołanie edyktu nantejskiego w 1685 roku zmusiło go do ucieczki z kraju. Zaciągnął się do armii brandenburskiej jako naczelnym wodzem armii elektorskiej i stał się przywódcą hugenockich uchodźców.
Kampania irlandzka
W sierpniu 1689 roku Schomberg został mianowany głównodowodzącym ekspedycji przeciwko Jakobitom w Irlandii. Po zdobyciu Carrickfergus maszerował przez opustoszały kraj do Dundalk. Z powodu niedostatecznego wyszkolenia swoich sił postanowił okopać się zamiast ryzykować bitwę z nieprzyjacielem. Niestety wybuch zarazy osłabił jego armię jeszcze bardziej.
Wiosną 1690 roku rozpoczął nową kampanię od zdobycia Charlemont; jednak brak postępów na froncie południowym był widoczny aż do przybycia Wilhelma Orańskiego. Podczas bitwy nad rzeką Boyne 12 lipca 1690 roku Schomberg znalazł się po przeciwnej stronie decyzji Wilhelma o ataku na rzekę staw
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).